Rosina Thabethe woont met haar dochter en haar gezin in Sakhile. Aan het onverharde weggetje staat een rij grijze identieke betonnen huisjes. De huisjes werden door de overheid gesubsidieerd en gebouwd in de tijd van de Apartheid. Ook familie Thabethe woont in zo’n huisje.
Rosina en haar man kwamen hier jaren geleden wonen. Rosina is van Sotho afkomst. Naast haar moedertaal spreekt ze Engels dat ze op de middelbare school heeft geleerd. Haar ouders zijn beiden overleden. Een van haar dochters is met man en kinderen bij haar ingetrokken. Rosina zwaait de scepter over het huishouden.
“Wat mijn man en ik als eerste hebben gekocht toen wij hier kwamen wonen, is deze oven”, vertelt Rosina en ze wijst naar de enorme Magic oven die bijna een derde van de keuken in beslag neemt. Deze oven werkt op kolen of hout.
Drie jaar geleden stapte Rosina over op Basa Magogo. De nieuwe techniek om de kooloven aan te steken werd bij Rosina thuis gedemonstreerd. Drie buurtbewoners en Rosina keken toe hoe ze de volgorde van kolen, hout en papier handig konden veranderden. De oven bleef veel langer branden en veroorzaakte beduidend minder rook in de kleine keuken. Dat is waar Rosina het meest lovend over praat: ze heeft na de demonstratie een gezonder rookvrij huis. Het is plezierig dat ze dankzij Basa Magogo de rookontwikkeling tot een minimum kan beperken. Ze bespaart nu flink op de kolen en het koken is beter voor de gezondheid.
Daarnaast is het fijn om in de koude wintermaanden de oven aan te hebben. Er komt veel warmte vanaf, zeker van een dergelijk grote oven die Rosina heeft. Rosina heeft hem zojuist nog van binnen en van buiten schoon gemaakt. Maar haar werk heeft niet verhuld dat de ijzeren buitenkant op verschillende plaatsen gebroken is. De oven laten repareren is er niet bij. “Alle fabrieken in Zuid-Afrika die deze ovens produceerden, zijn gesloten. De grootste en bekendste fabrikant, Falkirk, sloot eind jaren ’90 haar deuren. Dit betekent dat er geen nieuwe onderdelen meer te koop zijn voor mijn oven die in 1975 van de band af kwam. Er moet nu op de tweedehands markt worden gekocht. Ik wacht daar nog maar even mee tot hij helemaal uit elkaar dreigt te vallen”, lacht Rosina.
-
